4 sonuçtan 1 ile 4 arası

Konu: Bİr fazli asenkron motorlarin ÇeŞİtlerİ, yapisi ve ÇaliŞma prensİbİ

  1. #1
    Yeni Üye
    Üyelik tarihi
    Mar 2010
    Mesajlar
    24

    Standart Bİr fazli asenkron motorlarin ÇeŞİtlerİ, yapisi ve ÇaliŞma prensİbİ

    BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE
    ÇALIŞMA PRENSİBİ

    Genellikle üç fazlı alternatif akımın bulunmadığı yerlerde veya
    küçük güçlü olduklarından işyerlerinde bir fazlı kolon hattına
    bağlanırlar Bir fazlı asenkron motorlar, küçük iş tezgahları ile
    buzdolabı, çamaşır makinası, küçük su pompalan, mikser, vantilatör,
    aspiratör, teyp, pi¬kap, traş makinası, vb. yerlerde kullanılır.
    Kalkınma akımları fazla ol¬duğundan çoğunlukla 1/8, 1/6, 1/4, 1/2, l,
    1/5 ve 2 HP gibi küçük güçlerde imal edilir.

    BİR FAZLI MOTORUN ÇEŞİTLERİ:

    a) Yardımcı Sargılı Asenkron motorlar
    I) Direnç yolvermeli
    II) Kondansatör yolvermeli
    1- Tek kondansatörlü
    2- Çift kondansatörlü III) Daimi kondansatörlü
    b) Üniversal (Seri) motorlar
    c) Yardımcı kutuplu (Gölge kutuplu) asenkron motorlar
    d) Repülsiyon motorlar
    e) Relüktans motorlar
    f) Küçük senkron motorlar

    a) Yardımcı sargılı bir fazlı asenkron motorların yapısı ve çalınma prensibi:

    I) Yapısı:

    Bir fazlı 3'ardımcı sargılı asenkron motorlar; a) Stator, b) Rotor,

    c) Gövde ve Kapaklar, d) Santrifüj Anahtar olmak üzere dört kısımdan oluşur.

    a)Stator: Üç fazlı asenkron motorlarda olduğu gibi bir fazlı
    motorlarda da stator ince silisli sacların iç yüzlerine presle oyuklar
    açılıp paketlenmesiyle meydana gelmiştir. Oyuklar içerisine, hem
    birbirine karşı hem de statora karşı yalıtılmış Ana Sargı ve Yardımcı
    Sargı sarılır. Motorun çalışmaya başladığı ilk anda ana ve yardımcı
    sargı devreye sokulur. Motor normal devrinin % 75'ine ulaştığında
    yardımcı sargı, santrifüj anahtar aracılığı ile devreden çıkartılır.
    Daha sonra motor ana sargı ile çalışmasına devam eder.

    b) Rotor: Silisli sacların dış yüzüne presle oyuklar açılmış ve
    birleştirilerek sac paket oluşturulmuştur. Rotor oyuklarına, iki
    ucundan kısa devre edilmiş alüminyum rotor çubukları enjeksiyon yöntemi
    ile yerleştirilip daha sonra bu sac paket, bir mü üzerine sıkıca
    takılarak rotor meydana getirilmiştir.

    c) Gövde ve Kapaklar: Küçük ev aletlerinde kullanılan motorlarda
    gövde düz yüzeyli olarak, orta güçlü motorlarda ise gövde çıkıntılı
    yüzeyli olarak yapılır. Genellikle gövdeye saplamalarla tespit edilen
    kapakların içerisine açılan yataklara rotor mili üzerine geçirilmiş
    rulmanlar yerleştirilir.

    d) Santrifüj Anahtar: Motorun ilk kalkınma anında normal devrinin %
    75'ine ulaşınca yardımcı sargıyı devreden çıkartan santrifüj anahtar,
    motorun içerisine yerleştirilir.

    İki kısımdan meydana gelen santrifüj anahtarın duran kısmı kapak
    içerisine, hareketli kısmı ise rotor miline monte edilir. Duran kısımda
    bulunan iki kontak, motor çalışmazken kapalı durumdadır ve yardımcı
    sargıyı devreye sokar. Motor normal devrinin u'ine ulaştığında ise
    hareketli kısım, merkezkaç kuvvetin etkisi ile dışarı doğru çekilerek
    kontak üzerindeki basıncı kaldırır. Bu ise bir yay vasıtası ile tekrar
    eski konumuna gelerek kontağı kapatır. Bu sırada kontak açılarak
    yardımcı sargı devreden çıkar. Motor durduğunda ise bir yay vasıtası
    ile tekrar eski konumuna gelerek kontağı kapatır.

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...


  2. #2
    Yeni Üye
    Üyelik tarihi
    Mar 2010
    Mesajlar
    24

    Standart

    II) Çalışma Prensibi:

    Üç fazlı asenkron motorlarda faz sargıları, .aralarında 120°
    elektriki açı farkı olacak şekilde statora yerleştirildiğinden döner
    manyetik alan meydana geliyordu. Fakat bir fazlı asenkron motorlarda
    yalnız bir sargı ile döner manyetik alan elde edilemez. Bu nedenle bir
    fazlı motorlarda ana sargının dışında bir de yardımcı sargı bulunur.
    Ana ve yardımcı sargılar birbirine paralel bağlanıp aralarında 90°
    elektriki açı farklı oyuklara yerleştirilir. Bu sargıları bir fazlı
    gerilim uygulandığında, ana ve yardımcı sargıda manyetik alanlar
    meydana gelir. Oyuklar arasında 90° elektiriki açı farkı olmasına
    rağmen, sargılara uygulanan gerilimler aynı fazlı olduğundan meydana
    gelen manyetik alanlarda aynı fazlıdır. Bu nedenle iki sargıda manyetik
    döner alan meydana gelmez.
    İki sargıda meydana gelen manyetik alanlar arasında faz farkının
    oluşması için sargılardan geçen akımlarında faz farklı olması sağlanır.
    Bunun için de:

    a) Devamlı olarak devrede kalan ana sargı kalın kesitli telle çok
    sipirli olarak sarılır. Ana sargıya paralel bağlanan yardımcı sargı ise
    ince kesitli telle az sipirli sarılır. Bu uygulamada yardımcı sargı
    sipir sayısı ana sargıya göre % 25, iletken kesiti ise 1/3 veya 1/4
    oranında daha küçüktür. Böylece ana sargının omik direncinin küçük,
    endüktif reaktansının büyük olması ve akımın gerilimden 90°'ye yakın
    geri kalması sağlanır. Ayrıca ana sargı alta, yardımcı sargı üste
    yerleştirilerek endüktif reaktansın daha da büyümesi sağlanır.

    b) Yardımcı sargıdan geçen akımın gerilimden ilerde olması için
    yardımcı sargıya seri olarak bir kondansatör bağlanır. Böylece ana ve
    yardımcı sargı akımları arasında 90°'lik faz farkı meydana gelir. Bu da
    düzgün bir döner manyetik alanın meydana gelmesini sağlar.Sincap
    kafesli rotorun kısadevre edilmiş rotor çubukları, stator manyetik
    alanı tarafından kesilerek çubuklarda emk endüklenir. Rotor çubukları
    iki tarafından kısadevre edildiğinden içerisinden kısadevre akımları
    geçer ve rotorda bir manyetik alan oluşur.
    Stator döner manyetik alam, rotor manyetik alanını peşinden
    sürüklemesi sonucunda da rotor döner.Motorun ilk kalkınması anında
    yardımcı sargı, ana sargının manyetik Motorun ilk kalkınması anında
    yardımcı sargı, ana sargının manyetik alanını destekleyecek yöndedir.
    Fakat rotor devri, normal devrine yaklaştıkça bu kez yardımcı sargı,
    hem ana sargı hem de rotor sargısı üzerinde ters etki yapar. Motorun
    normal çalışmasını engellemesi nedeni ile yardımcı sargı, santrifüj
    anahtarla devreden çıkartılır. Eğer motor normal devrine ulaştığı halde
    yardımcı sargı devreden çıkartılmazsa, ince kesitli yardımcı sargıdan
    fazla akım geçeceğinden sargılar ısınır ve bir süre sonra da yanar.

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...


  3. #3
    Yeni Üye
    Üyelik tarihi
    Mar 2010
    Mesajlar
    24

    Standart

    Yardımcı sargılı asenkron motorlarda devir yönünü değiştirmek için,
    bobinlerden birinin akım yönünü değiştirmek gerekir. Bu değiştirme,
    daha çok yardımcı sargıda uygulanır. Eğer U-W ve X-Z şeklinde
    bağlanırsa motor bir yönde, U-Z ve X-W şeklinde bağlanırsa motor aksi
    yönde döner.
    Aspiratör, vantilatör, kompresör, çamaşır makinası gibi motorlar,
    daima bir yönde dönerler. Bu, nedenle sargı uçları stator içinde
    bağlanarak dışarıya üç uç çıkartılır. Uçlardan ikisi ana sargı, diğeri
    ise yardımcı sargı ucudur ve bu uç santrifüj anahtara bağlanır. Devir
    yönü sık sık değiştirilen motorlarda ise klemens tablosuna dört uç
    çıkartılır.

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...

    b) Üniversal (Seri) Motorların Yapısı ve Çalışma Prensibi:

    Üniversal motorlar, statoru çıkıntılı kutuplu yapılarak kutup
    sargılan sarılması ve rotorunda aynen endüvide olduğu gibi sargıların
    bulunması nedeniyle doğru akım seri motorlarına benzer.

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...

    Şekil:181'de
    prensip şeması görülen üniversal motora bir fazlı alternatif gerilim
    uygulandığında, kutup ve endüvi sargılarından alternatif akım geçer.

    Geçen bu A.A., kutup sargılarında manyetik alan meydana getirir.
    Kutuplarda meydana gelen alan içerisinde bulunan endüvi iletkenlerinin
    içerisinden akım geçince, "İçerisinden akım geçen bir iletken, manyetik
    alan içerisine sokulduğunda alanın dışına doğru itilir" prensibine göre
    iletkenler kutupların dışına itilir. Bu sırada iki ucundan yataklanan
    endüvi döner.
    Üniversal motorların diğer motorlardan farkı devirleridir. Boştaki
    devir sayıları 11000 - 15000 - 18000 - 20000 Dev./Dak. gibi oldukça
    yüksektir. Bunun yanısıra;

    a) Motorun yük akımı arttıkça, kutup ve endüvi sargılarında düşen gerilimlerin artması, devir sayısının düşmesine sebep olur.

    b) Motorun yük akımı arttıkça, endüvi reaksiyonunun hava
    aralığındaki manyetik akıyı azaltması nedeniyle devir sayısının
    yükselmesine sebep olur.

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...


  4. #4
    Yeni Üye
    Üyelik tarihi
    Mar 2010
    Mesajlar
    24

    Standart

    c) Motor yük akımı arttıkça, kutup ve endüvi sargılarındaki reaktif
    gerilim düşümü endüviye uygulanan gerilimi azalttığından, devir
    sayısının düşmesine sebep olur.
    Devir sayılarının yüksek olması nedeniyle üniversal motorlar, daha
    çok elektrik süpürgelerinde, mikserlerde, kahve değirmenlerinde, dikiş
    makinaları, saç kurutma makinaları ve traş makinalarında kullanılır.
    Bunun dışında devir sayıları, motora uygulanan gerilimi değiştirerek
    ayarlanır. Ayrıca, üniversal motorlann kutup veya endüvi sargısında
    birisinin uçları değiştirildiğinde o sargıdan geçen akımın yönü
    değişir. Böylece manyetik alanın yönü değişeceğinden, motor devir yönü
    değiş mis olur (Şekil: 182).


    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...

    c) Yardımcı Kutuplu (Gölge Kutuplu) Asenkron Motorların Yapısı ve Çalışma Prensibi:

    Daha çok küçük güçlü olarak yapılan ve sessiz çalışmaları nedeniyle
    tercih edilen bu motorların yapımları kolay ve ucuzdur. D. A.
    makinalarındaki gibi kutup ayakları vardır ve kutbun bir ucundan 1/3
    uzaklıkta bulunan yarık içerisine uçları kısadevre edilen bakır halka
    geçirilmiştir. Kutbun diğer 2/3'lük kısmına ise kutup sargısı
    sarılmıştır (Şekil: 183).

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...

    Üç fazlı motorlardaki gibi döner alan prensibine göre çalışan bu
    motorlarda döner alan statorun çevresinde dönmeyip, kutupların bir
    ucundan diğer ucuna doğru kayar. Bu nedenle bu tip motorlarda moment,
    her an değişir.
    Kutup ayaklan üzerinde açılan ve yarıkla ayrılan kısma yerleştirilen
    bakır halkaya, Yardımcı Kutup veya Gölge Kutup denir. Kutup
    sargılarının bir fazlı A.A. ile beslendiği bu motorlarda rotor, aynen
    üç fazlı asenkron motorlarda olduğu gibi sincap kafeslidir.

    Kutup sargılarına bir fazlı A.A. uygulandığında bobinden geçen
    sinüsoidal akım, sıfırdan maksimum değere doğru arttıkça değişken bir
    manyetik akı meydana getirir. Bu değişkin manyetik alan içerisinde
    kalan bakır halka üzerinde bir gerilim endüklenir ve kısadevre
    edildiğinden, üzerinden kısadevre akımı geçer. Lenz Kanununa göre;
    kısadevre akımı, kendisini meydana getiren manyetik alanın yönüne zıt
    yönde bir manyetik alan meydana getirir. Dolayısıyla yardımcı kutup
    üzerinde alan zayıflaması olur ve kutup sargısının meydana getirdiği
    alan, yardımcı kutba doğru kayar. A.A. yön değiştirdiğinde bu kez
    kutupların ismi değişir (N iken S olur) ve yine alanın kayma yönü aynı
    kalır.

    • Yukarıda anlatıldığı gibi bir fazlı yardımcı kutuplu motorlarda
    manyetik alan, ana kutuptan yardımcı kutba doğru devamlı olarak kayma
    gösterir. Döner alana benzeyen bu manyetik alan, rotorun dönmesini
    sağlar.
    Bir fazlı yardımcı kutuplu asenkron motorlar daima aynı yönde
    dönerler. Devir yönünü değiştirmek için rotor, stator içerisinde ters
    çevrilir.

    Bu motorlarda devir sayısı ayarı, motora uygulanan gerilim bazı yöntemlerle değiştirilerek yapılır.

    Yardımcı kutuplu motorların olumlu yönleri:
    1- Yapıları basittir,
    2- Maliyetleri ucuzdur,
    3- Çok sessiz çalışırlar.

    Yardımcı kutuplu motorların olumsuz yönleri:
    1- Kalkınma momentleri düşüktür,
    2- Verimleri düşüktür,
    3- Aşırı yüklerde dururlar.


    d) Repülsiyon Motorların Yapısı ve Çalışma Prensibi:
    Bu motorların statorları, yalnızca ana sargısı bulunan bir fazlı
    asenkron motorun statoruna benzer. Sargılar, el tipi olarak
    sarılmıştır. Rotorları ise doğru akım makinasının endüvisi gibi olup
    sargı uçları kollektör dilimlerine irtibatlandırılmıştır.

    Repülsiyon motorlarda da, bir fazlı asenkron motorlarda olduğu gibi
    kapaklar, yataklar, merkezkaç düzeneği bulunur. Bu motorlarda bir de
    fırça düzeneği vardır. Fırçalar kapak üzerine monte edilmişse D. A
    makinasının endüvisi gibi kollektöre üstten basar. Eğer fırçalar mil
    üzerine monte edilmişse fırçalar kollektöre alın kısmından basar.
    Repülsiyon motorların stator sargılarına alternatif gerilim
    uygulandığında sargılarda, yönü ve şiddeti her an değişen bir manyetik
    alan meydana gelir. Bu değişken alanın içerisinde kalan endüvi
    sargılarında ise bir gerilim indüklenir.

    Repülsiyon motorların fırçaları kısa devre edilmiştir. Bu nedenle
    endüvi sargılarından kısa devre akımları geçerek manyetik alan
    oluşturur .Eğer fırçalar kutup eksenine konulmuşsa sargıların
    yarısından bir yönde, diğer yarısından ters yönde alcım geçer.
    Dolayısıyla meydana gelen toplam manyetik alan sıfır olduğundan gerilim
    indüklenmez ve fırçalardan akım geçmez. Bu nedenle rotor dönmez.
    Fırçalan kutup ekseninin bir tarafına doğru a açısı kadar
    kaydırdığımızda sargılardan ve fırçalardan akım geçişi olur. Böylece
    rotor üzerinde oluşan manyetik alan kutupları ile stator manyetik alan
    kutuplarının birbirini itmesi ve çekmesi nedeniyle döndürme momenti
    meydana gelir ve rotor döner.
    Repülsiyon motorlarda fırçalar sağa doğru kaydırılırsa motor sağa, fırça sola kaydırılırsa motor sola doğru döner.

    Sadece Üyeler Linkleri Görebilir...


    e) Relüktans motorların yapısı ve çalışma prensibi

    Relüktans motorlar, gölge kutuplu motorlara benzerler. Ancak, bakır
    halka yerine şekil: 185'de görüldüğü gibi kutup ayaklarının bir
    kısmındaki hava boşluğu artırılmıştır. Böylece hava aralığının fazla
    olduğu kısımda manyetik akının geçişine gösterilen direnç büyük, hava
    aralığının az olduğu kısımda manyetik akının geçişine gösterilen direnç
    küçüktür. İşte bu tip motorlara, manyetik direnç anlamına geldiği için
    Relüktans motor denilir.

    Gösterilen büyük değerdeki manyetik direnç (Relüktans) nedeniyle
    manyetik akı geçişi, küçük manyetik direnç (Relüktans) gösterilen hava
    aralığının az olduğu kısımda yoğunlaşır. Yani kutup yüzeyinde bir
    taraftan diğer tarafa doğru alan kayması meydana gelir. Kayan bu alan,
    kısadevre çubuklu rotoru da etkileyerek dönmesini sağlar. Rotorun dönüş
    yönü, büyük hava aralığı olan kısımdan küçük hava aralığı olan kısma
    doğrudur.




    Bu motorlarda devir sayısı, uygulanan gerilim değeri değiştirilerek
    ayarlanır. Devir yönü ise sabittir. Ancak rotor, statora ters takılarak
    değiştirilebilir.
    Küçük ebatlı yapılan bu motorların kalkınma momentleri küçük olduğundan kullanım alanları azdır.

    f) Küçük Senkron Motorların Yapısı Ve Çalışma Prensibi:
    Küçük senkron motorlar, isminden de anlaşılacağı gibi çok küçük güçlerde ve iki tipte yapılırlar:

    1- Histerezis senkron motorlar.
    2- Relüktans senkron motorlar.

    Histerezis senkron motorların statoru, yardımcı kutuplu motorların
    statoru gibidir ve kutuplara bakır halkalar yerleştirilmiştir. Rotor
    ise histerezis kaybının büyük olması için disk seklindeki çelik
    saclardan yapılmıştır.
    Stator bobinine alternatif gerilim uyguladığında bakır halkalardan
    dolayı rotor dönmeye başlar. Bu sırada stator bobininde meydana gelen
    manyetik alan, rotordan manyetik akılar geçirdiğinden rotorda, büyük
    histerezis kaybından dolay) N - S kutuplan meydana getirir. Böylece
    rotor, senkron hızla döner.




    Relüktans senkron motorlarda stator çok kutuplu olarak demir saçtan,
    rotor ise daimi mıknatıstan çıkıntılı kutuplu olarak yapılmıştır.
    Stator bobinine alternatif gerilim uygulandığında meydana gelen
    manyetik alandan dolayı kutuplaşma olur. Rotorun daimi mıknatıslı
    olması ve rotor ile stator arasındaki değişik hava aralığı nedeni ile
    döndürme momenti meydana gelir ve rotor, senkron hızla döner.
    Küçük senkron motorlar, 3 ile 10 W güçlerinde yapılırlar. Devir
    sayıları sabit olduğundan Zaman rölelerinde, zaman saatlerinde ve
    otomatik kumanda sistemlerinde kullanılır.


Bu Konudaki Etiketler

Yer imleri

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  
5651 sayılı yasaya göre forumumuzda ki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir.

İhbar için lütfen iletişim linkini kullanınız...

Copyright © Otomasyon.Gen.Tr



Content Relevant URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118